Για όσα αλλάζουν, για εκείνα που δυσκολευόμαστε να εξηγήσουμε και για το δικαίωμα να ζητάμε φροντίδα χωρίς να απολογούμαστε.
Υπάρχει μια στιγμή που θέλεις να πεις «κάτι έχει αλλάξει», αλλά δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις.
Από τις νύχτες που δεν ξεκουράζεσαι; Από τις μέρες που χρειάζεσαι περισσότερη προσπάθεια για να κάνεις όσα πριν έκανες σχεδόν αυτόματα; Από εκείνη την παράξενη αίσθηση ότι μέσα σε μια γνώριμη ζωή, εσύ αισθάνεσαι κάπως διαφορετική;
Κι ύστερα σκέφτεσαι τις υποχρεώσεις που σε περιμένουν. Σηκώνεσαι, ετοιμάζεσαι, απαντάς στα μηνύματα. Στο «τι κάνεις;» λες «καλά».
Μπορεί και να είσαι καλά. Μπορεί, όμως, να χρειάζεσαι περισσότερο χώρο από αυτόν που αφήνει μια τόσο μικρή απάντηση.
Η Παγκόσμια Ημέρα Εμμηνόπαυσης είναι μια αφορμή να δημιουργήσουμε αυτόν τον χώρο. Να ακούσουμε τις γυναίκες χωρίς να βιαστούμε να τις καθησυχάσουμε, να τις συμβουλεύσουμε ή να τους εξηγήσουμε πώς θα έπρεπε να αισθάνονται.
Γιατί κάθε γυναίκα έχει τη δική της εμπειρία. Κάποιες περνούν αυτή την περίοδο πιο ήρεμα. Άλλες δυσκολεύονται. Και όλες δικαιούνται να μιλήσουν γι’ αυτήν με τους δικούς τους όρους.
Μεγαλώσαμε μαθαίνοντας να συνεχίζουμε
Να πηγαίνουμε στη δουλειά, να φροντίζουμε, να οργανώνουμε, να θυμόμαστε. Να καταλαβαίνουμε τι χρειάζονται οι άλλοι, συχνά πριν το ζητήσουν.
Κάπου μέσα σε αυτή τη διαρκή διαθεσιμότητα, μάθαμε να αναβάλλουμε τις δικές μας ανάγκες. «Θα ξεκουραστώ το Σαββατοκύριακο». «Θα το κοιτάξω όταν ηρεμήσουν τα πράγματα». «Δεν είναι τώρα η στιγμή».
Όταν, λοιπόν, χρειάζεται να προσέξουμε περισσότερο τον εαυτό μας, μπορεί να νιώθουμε ενοχή. Σαν να απογοητεύουμε κάποιον επειδή κουραστήκαμε. Σαν να πρέπει πρώτα να εξαντληθούμε για να δικαιολογείται ένα διάλειμμα.
Όμως η φροντίδα δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι να μην αντέχουμε άλλο. Μπορεί να αρχίσει από μια ειλικρινή κουβέντα: «Αυτό το διάστημα δυσκολεύομαι και χρειάζομαι να μοιραστούμε λίγο διαφορετικά τα πράγματα».
«Έλα μωρέ, όλες το περνάνε»
Μερικές φράσεις λέγονται για να μας κάνουν να αισθανθούμε καλύτερα και τελικά μας αφήνουν πιο μόνες.
«Είναι η ηλικία».
«Μην το σκέφτεσαι τόσο».
«Όλες το περνάνε».
Το ότι μια εμπειρία είναι κοινή δεν σημαίνει ότι είναι ίδια για όλες. Ούτε ότι μια γυναίκα πρέπει να τη διαχειριστεί χωρίς υποστήριξη.
Πίσω από το «δεν νιώθω ο εαυτός μου» μπορεί να υπάρχει μια προσπάθεια να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση. Αξίζει να την αφήσουμε να συνεχιστεί.
Να ρωτήσουμε «τι σε δυσκολεύει περισσότερο;». Να ακούσουμε την απάντηση. Να δεχτούμε ότι μπορεί να μην έχουμε έτοιμη λύση, αλλά μπορούμε να είμαστε παρόντες.
Υπάρχουν κι εκείνες που δεν το περίμεναν τώρα
Στη συζήτηση αυτή χρειάζεται να χωρέσουν και οι γυναίκες που συνάντησαν την εμμηνόπαυση νωρίτερα από όσο φαντάζονταν. Εκείνες που βρέθηκαν μπροστά σε αυτή την αλλαγή μέσα σε μια περιπέτεια υγείας, ενώ ήδη προσπαθούσαν να σταθούν στα πόδια τους.
Για αυτές, το «σημασία έχει ότι είσαι καλά» μπορεί να αφήνει πολλά ανείπωτα.
Γιατί μπορείς να είσαι ευγνώμων και ταυτόχρονα να δυσκολεύεσαι. Να χαίρεσαι που προχωράς και να σου λείπει η ανεμελιά σου. Να εκτιμάς τη ζωή σου και να θυμώνεις με όσα χρειάστηκε να περάσεις.
Δεν χρειάζεται να κρύψεις τη μία αλήθεια για να αποδείξεις την άλλη.
Η γυναίκα παραμένει ολόκληρη
Ζούμε μέσα σε εικόνες που επιμένουν να συνδέουν τη γυναικεία αξία με τη νεότητα. Με ένα πρόσωπο χωρίς σημάδια χρόνου, ένα σώμα που δεν αλλάζει, μια ενέργεια που δεν τελειώνει ποτέ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εμμηνόπαυση μπορεί να αγγίξει και τον τρόπο που κοιτάζουμε τον εαυτό μας. Να φέρει ερωτήσεις για τη θηλυκότητα, την επιθυμία, την ελκυστικότητα, τη θέση μας στις σχέσεις.
Αξίζει να αντιμετωπίσουμε αυτές τις ερωτήσεις με τρυφερότητα. Χωρίς την απαίτηση να αγαπήσουμε κάθε αλλαγή αμέσως. Χωρίς να μετατρέπουμε τον καθρέφτη σε καθημερινή εξέταση.
Το σώμα μας αξίζει φροντίδα και τις μέρες που αισθανόμαστε άνετα μέσα του και τις μέρες που μας ξενίζει. Η επιθυμία μας αξίζει χώρο. Η εμπειρία μας αξίζει αναγνώριση. Το μέλλον μας εξακολουθεί να περιλαμβάνει σχέδια, χαρά, δημιουργία και επιλογές.
Δεν χρειάζεται να τα καταφέρνεις μόνη
Ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική κουβέντα που μπορούμε να κρατήσουμε από τη φετινή ημέρα.
Μπορείς να αναζητήσεις αξιόπιστη ενημέρωση. Να μιλήσεις με έναν επαγγελματία υγείας που θα ακούσει τις ερωτήσεις σου. Να πεις στον άνθρωπό σου τι χρειάζεσαι. Να ζητήσεις από μια φίλη να σε ακούσει χωρίς να σου δώσει συμβουλές. Να παραδεχτείς ότι κάτι που μέχρι χθες άντεχες, σήμερα σε δυσκολεύει.
Και δεν χρειάζεται να κάνεις αυτή την περίοδο μια ιστορία διαρκούς δύναμης ή προσωπικής μεταμόρφωσης. Μπορείς απλώς να τη ζήσεις, βρίσκοντας σταδιακά τι σε βοηθά.
Στο The Mute Project θέλουμε αυτές οι συζητήσεις να ακούγονται. Στο σπίτι, ανάμεσα σε φίλες, στη δουλειά, εκεί όπου μια γυναίκα διστάζει ακόμη να πει τι της συμβαίνει.
Για να μπορεί, όταν τη ρωτούν «τι κάνεις;», να απαντά αληθινά.
Και να υπάρχει κάποιος που έχει τον χρόνο και τη διάθεση να ακούσει.
Χριστίνα Δημητρέλου | The Mute Project