Πίσω από κάθε ροζ κορδέλα υπάρχει μια ζωή. Και μια γυναίκα που χρειάζεται να τη βλέπουμε ολόκληρη.
Κάθε Οκτώβριο, ο κόσμος γίνεται λίγο πιο ροζ. Οι κορδέλες εμφανίζονται στα πέτα, οι βιτρίνες αλλάζουν χρώμα, οι οθόνες γεμίζουν μηνύματα. Κάπου, την ίδια στιγμή, μια γυναίκα βγαίνει από ένα ιατρείο και σταματά στο πεζοδρόμιο. Γύρω της όλα συνεχίζονται. Κάποιος κορνάρει. Ένα ζευγάρι γελάει. Το τηλέφωνό της χτυπά.
Εκείνη κοιτάζει την οθόνη και προσπαθεί να αποφασίσει ποιον θα πάρει πρώτο.
Πώς χωράει αυτό που μόλις άκουσε σε μια πρόταση; Πώς το λες στη μητέρα σου χωρίς να την τρομάξεις; Πώς γυρίζεις σπίτι και απαντάς στο «πώς πήγε;»; Πώς γίνεται ο κόσμος να μοιάζει ακριβώς ίδιος, ενώ ο δικός σου έχει αλλάξει;
Αυτή η γυναίκα είναι ο λόγος που χρειάζεται να μιλάμε τον Οκτώβριο. Εκείνη, και τόσες άλλες, που δεν βρίσκονται όλες στο ίδιο σημείο της διαδρομής.
Υπάρχει η γυναίκα που σήμερα αρχίζει. Η γυναίκα που έχει μάθει τις αίθουσες αναμονής, που αναγνωρίζει πια πρόσωπα στους διαδρόμους, που κουβαλά στην τσάντα της όσα χρειάζεται για άλλη μία μεγάλη μέρα. Που μπορεί να γελάσει με ένα αστείο και λίγο αργότερα να κλάψει στο αυτοκίνητο. Που μερικές φορές θέλει παρέα και άλλες θέλει να κλείσει την πόρτα και να μη χρειαστεί να εξηγήσει τίποτα.
Υπάρχει κι εκείνη που ακούει συνέχεια «τώρα είσαι καλά».
Και χαμογελά. Γιατί ξέρει πόσο πολύ θέλουν οι άνθρωποί της να το πιστέψουν. Μόνο που υπάρχουν ακόμη μέρες που φοβάται. Μέρες που δεν αναγνωρίζει τον εαυτό της. Μέρες που θα ήθελε να μιλήσει, αλλά διστάζει να χαλάσει την ανακούφιση των άλλων.
Το «πέρασε» μπορεί να είναι μια λέξη γεμάτη αγάπη. Μπορεί όμως να κλείσει μια συζήτηση που εκείνη έχει ακόμη ανάγκη να κάνει.
Και υπάρχει η γυναίκα που συνεχίζει να ζει με την ασθένεια. Που χρειάζεται να χωρά κι εκείνη στις ιστορίες που μοιραζόμαστε, ακόμη κι όταν η δική της δεν προσφέρεται για ένα εύκολο, καθησυχαστικό τέλος. Έχει σχέδια για το Σαββατοκύριακο. Μπορεί να ερωτεύεται, να δουλεύει, να θυμώνει με κάτι ασήμαντο, να ονειρεύεται ένα ταξίδι. Η ζωή της συμβαίνει τώρα. Αξίζει να την ακούμε χωρίς να αποστρέφουμε το βλέμμα από όσα μας δυσκολεύουν.
Υπάρχουν κι εκείνες που λείπουν.
Μια φίλη που θα έστελνε πρώτη μήνυμα. Μια αδελφή που ήξερε όλη την ιστορία χωρίς εξηγήσεις. Μια μητέρα που το όνομά της εμφανίζεται ακόμη στις επαφές του κινητού και κανείς δεν θέλει να το σβήσει.
Για τους ανθρώπους τους, ο Οκτώβριος μπορεί να πονάει. Ανάμεσα στα μηνύματα αισιοδοξίας υπάρχει και η δική τους απώλεια. Χρειάζεται χώρο. Χρειάζεται τη διακριτικότητα να θυμόμαστε πως κάθε ζωή έχει την αξία της, ανεξάρτητα από την έκβασή της. Και πως καμία γυναίκα δεν αγάπησε λιγότερο τη ζωή επειδή δεν έμεινε εδώ.
Ίσως, λοιπόν, αυτόν τον μήνα χρειάζεται να προσέξουμε λίγο περισσότερο τις λέξεις μας.
Το «είσαι δυνατή» μπορεί να γίνει βάρος όταν δεν αφήνει περιθώριο να λυγίσεις. Το «σκέψου θετικά» μπορεί να σε κάνει να κρύψεις τον φόβο σου. Το «όλα γίνονται για κάποιο λόγο» μπορεί να ειπωθεί τη στιγμή που εσύ προσπαθείς απλώς να βγάλεις τη μέρα.
Και το «ξέχασέ το τώρα, πέρασε, είσαι καλά» μπορεί να σε αφήσει ακόμη πιο μόνη. Γιατί εσύ μπορεί να το κουβαλάς ακόμη, ακόμη κι αν δεν φαίνεται. Να επιστρέφει στη σκέψη σου πριν από μια εξέταση, μέσα σε μια ήσυχη νύχτα, την ώρα που όλοι θεωρούν πως έχεις προχωρήσει. Και τότε, μαζί με όσα νιώθεις, να πρέπει να εξηγήσεις και γιατί δεν τα έχεις ξεχάσει. Μόνο που η ανακούφιση δεν σβήνει τη μνήμη. Και το ότι είσαι καλά σήμερα δεν σου αφαιρεί το δικαίωμα να φοβάσαι, να συγκινείσαι ή να χρειάζεσαι ακόμη ένα χέρι να κρατήσεις.
Μια γυναίκα δεν οφείλει να κάνει τον πόνο της έμπνευση για τους υπόλοιπους. Δεν χρειάζεται να είναι γενναία σε κάθε φωτογραφία, ευγνώμων σε κάθε συζήτηση, χαμογελαστή για να μην ανησυχήσει κανέναν. Δικαιούται να πει «σήμερα δεν μπορώ» και να βρει κάποιον που θα μείνει εκεί, χωρίς να βιαστεί να της αλλάξει το συναίσθημα.
Γιατί η παρουσία έχει συχνά πολύ απλή μορφή.
«Θέλεις να έρθω μαζί σου;»
«Θα φέρω φαγητό το απόγευμα.»
«Δεν χρειάζεται να μιλήσουμε. Μπορώ απλώς να καθίσω εδώ.»
Είναι το μήνυμα που συνεχίζεις να στέλνεις όταν έχουν περάσει οι πρώτες εβδομάδες. Η πρόσκληση που επαναλαμβάνεις, ακόμη κι αν την προηγούμενη φορά δεν είχε τη διάθεση να έρθει. Η ερώτηση «πώς είσαι;», όταν έχεις πραγματικά χρόνο να ακούσεις την απάντηση.
Στο The Mute Project θέλουμε να υπάρχει χώρος γι’ αυτές τις απαντήσεις. Για όσες βγαίνουν εύκολα και για όσες κομπιάζουν. Για τον φόβο, τον θυμό, την ανακούφιση, τη χαρά που επιστρέφει απρόσμενα. Για μια γυναίκα που θέλει να μοιραστεί την ιστορία της και για μια άλλη που ακόμη δεν είναι έτοιμη.
Η ροζ κορδέλα μπορεί να μας θυμίσει να κοιτάξουμε. Το τι θα κάνουμε μετά είναι δική μας ευθύνη.
Να σηκώσουμε το τηλέφωνο. Να ακούσουμε χωρίς να διορθώνουμε. Να θυμηθούμε και τον Νοέμβριο εκείνη που σήμερα λέμε πως στηρίζουμε.
Καμία γυναίκα μόνη. Σε καμία διαδρομή.
Ας γίνει αυτή η φράση κάτι που μια γυναίκα θα μπορέσει να νιώσει στην πιο δύσκολη μέρα της.
Όπως και πέρσι, το άρθρο αυτό είναι αφιερωμένο στον άνθρωπο που στάθηκε δίπλα μου σε αυτή τη διαδρομή και παραμένει εκεί μέχρι σήμερα: στην ξαδέρφη μου, Ελεάνα Παπαχαραλάμπους.
Για όλα εκείνα που ξέρουμε οι δυο μας. Για τις στιγμές που δεν χρειάστηκε να εξηγήσω. Για το ότι μπορούσα να φοβηθώ, να λυγίσω, να σωπάσω - και εκείνη ήταν εκεί.
Και σε όσες έγιναν «Ελεάνες» στη ζωή μιας άλλης γυναίκας. Σε όσες άκουσαν, συνόδευσαν, κράτησαν ένα χέρι. Σε όσες συνέχισαν να ρωτούν «πώς είσαι, αλήθεια;», ακόμη κι όταν οι υπόλοιποι πίστευαν πως όλα είχαν περάσει.
Το «καμία γυναίκα μόνη» έχει τα πρόσωπά σας.
Χριστίνα Δημητρέλου | The Mute Project